12 december 2008: Het geloof dat inzicht zoekt.

De rol van religieuzen in de wetenschap

Erfgoedcentrum Klooster Sint Aegten
Hoewel religieuzen in de voorbije eeuwen geen monopolie meer hadden op wetenschappelijke kennis, zoals in de Middeleeuwen, hebben zij toch veel wetenschappelijk werk verricht op zulke uiteenlopende gebieden als theologie, filosofie, missiologie, antropologie, sociologie, geschiedschrijving en diverse exacte wetenschappen. Religieuze wetenschappers bevonden zich echter vaak in een enigszins benarde positie. Enerzijds streefden zij in hun vak naar objectieve en empirische kennis, anderzijds waren zij door hun religieuze status sterk gebonden aan het instituut van de kerk, dat zich wat ongemakkelijk verhield tot de objectieve wetenschap zodra deze leek te raken aan geloofsovertuigingen. Tijdens dit colloquium, dat een hele dag duurde, kwamen zowel de conflicterende als de verrijkende rol van de religieuzen in de wetenschap aan de orde. Hierbij stonden de wetenschapsgebieden missiologie, exacte wetenschappen, geschiedenis/geschiedschrijving en antropologie centraal.

Sprekers: Mgr. dr. Jan de Kok ofm, prof. dr. Marit Monteiro, dr. Harry Knipschild, dr. Carine Dujardin, Paul Begheyn sj, prof. dr. Wil Derkse, dr. Jan Brabers, drs. Joep van Gennip, drs. An Vandenberghe, dr. Marie-Antoinette Willemsen.

8 dec. 2006: Bezielde zorg ...

Bezielde zorg. Zusters en diaconessen in de ziekenhuisverpleging in Nederland en Vlaanderen.

Studentenkerk
Met het vertrek van zusters en diaconessen uit de ziekenhuizen lijkt ook de herinnering aan hun inzet en bezieling te zijn vervaagd. In de geschiedschrijving over het ziekenhuiswezen wordt vooral aandacht gegeven aan bestuurlijke perikelen en de medische ontwikkelingen. Tijdens dit Echo-colloquium stond daarentegen juist het werk en de bezieling van de verplegende zusters en diaconessen in de 19de en 20ste eeuw centraal.

Sprekers: dr. Cora van der Kooij, prof. dr. Mart van Lieburg, zr. Maria Mediatrix van Schagen, prof. dr. Jan De Maeyer en zr. Marie Therese van Meerbergen.

17 dec. 2004: Mannen Gods. Klerikale ...

Mannen Gods. Klerikale identiteit in verandering.

Studentenkerk
Het priesterambt heeft de afgelopen decennia veel veranderingen ondergaan. Sommige theologen en historici gaan ervan uit dat opvattingen over het priesterambt historisch bepaalde constructies zijn, die telkens opnieuw getoetst mogen worden. De bisschoppen hebben daarentegen hun hoop gevestigd op de jonge mannen die sinds de jaren tachtig welbewust voor het priesterschap hebben gekozen en dit in zijn klassieke vorm willen beleven. Het antwoord op de vraag wat een goede priester is, hangt af van heersende opvattingen over het ambt maar ook van culturele opvattingen over mannen en mannelijkheid. Waar situeren priesters zich heden ten dage?

Sprekers: prof. dr. Marit Monteiro, dr. Gian Ackermans, drs. Norbert Schnell, dr. Patrick Chatelion Counet, dr. Angela Berlis, mw. Renate Drewes.

13 dec. 2002: Tempo doeloe, tempo sekarang. ...

Tempo doeloe, tempo sekarang. Religieuzen en het proces van indonesianisatie.

Studentenkerk
Indonesië, voormalig Nederlands-Indië, was van oudsher een populair missiegebied voor Nederlandse orden en congregaties. Inmiddels heeft het zwaartepunt van het religieus leven zich verplaatst. In Nederland is het actieve kloosterleven in een fase van afbouw beland; in Indonesië daarentegen is de animo groot. Dit dwingt religieuzen in beide landen tot een herziening van de onderlinge verhoudingen. Er vindt een intensief en complex proces van loslaten, overdragen en verzelfstandiging plaats, met alle culturele spanningen van dien.

Sprekers: Lezing dr. Huub Boelaars OFMCap., drs. Liesbeth Labbeke, br. drs. Theo Sponselee, fr. Leo Ruitenberg, zr. Cecilia van der Poel.

15 dec. 2000: De verleiding van het vreemde. ...

De verleiding van het vreemde. Katholieke eigenzinnigheid in het leven van alledag in de twintigste eeuw.

Studentenkerk
'Een formidabel bolwerk', zo is de katholieke gemeenschap in Nederland vóór de Tweede Wereldoorlog ooit omschreven. Het beeld van een naar binnen gekeerde hechte katholieke gemeenschap, van een afzonderlijke roomse subcultuur die tussen 1920 en 1940 haar grootste bloei bereikte, is en blijft hardnekkig. Uit recent historisch onderzoek blijkt dat katholieken zich bepaald niet in hun bolwerk verschansten, maar soms opmerkelijk ontvankelijk waren voor moderne stromingen en denkbeelden. Met 'die verleiding van het vreemde', waarin de spanning tussen traditie en moderniteit zich vaak manifesteerde, gingen zij eigenzinnig om.

Sprekers: dr. Ton van de Sande, prof. dr. Peter Nissen, dr. R. Kranenborg.

10 dec. 1999: Het licht gezien. Bekeringen tot ...

Het licht gezien. Bekeringen tot het katholicisme in de twintigste eeuw.

Studentenkerk
In de vorige eeuw kozen velen, verontrust door de kwalen van de moderne tijd, voor een radicale religieuze verandering: zij bekeerden zich tot het katholicisme. Centraal stonden personen én groepen die zich bekeerden en zij die zich middels bekeringswerk inspanden om mensen over de streep te trekken. Ook ging het over de verschillende reacties die bekeringen in de loop van de jaren hebben opgeroepen.

11 dec. 1998: Steun en toeverlaat. Historische ...

Steun en toeverlaat. Historische aspecten van geestelijke begeleiding.

Studentenkerk
De behoefte aan geestelijke begeleiding is geen modern verschijnsel. Tegenwoordig bestaan er therapieën om aan dat verlangen tegemoet te komen. Vroeger was begeleiding een clericaal monopolie. Dit leidde tot een interessante dynamiek tussen geestelijkheid en gelovigen. Gelovige mannen en vrouwen worstelden met uiteenlopende vragen en problemen. Wat hadden geestelijke begeleiders hen te bieden?

12 dec. 1997: Gaan voor God. Ideaal en ...

Gaan voor God. Ideaal en praktijk van missie in historisch perspectief.

Studentenkerk
Voor de meeste religieuzen was de missie een groot avontuur. Nauwelijks voorbereid op wat hen te wachten stond, gingen paters, broeders en zusters vol goede moed en met hooggestemde idealen op reis. Vaak werd hun bij aankomst al duidelijk hoe groot de verschillen in taal, cultuur en geschiedenis waren tussen henzelf en degenen onder wie zij gingen werken. De dagelijkse praktijk van de missie strookte lang niet altijd met de verwachtingen die missionarissen er aanvankelijk van hadden gekoesterd. Over de spanning tussen ideaal en werkelijkheid gingen de bijdragen tijdens dit colloquium.

22 nov. 1996: Sterven voor de wereld. Een ...

Sterven voor de wereld. Een religieus ideaal in meervoud.

Huize Heyendael
Het ideaal van wereldverzaking stond in de kloostertraditie lange tijd centraal. De ware kloosterling 'stierf voor de wereld' en werd opnieuw geboren, als een mens die vrij was om zich volledig aan God toe te wijden. Ideaalbeelden en praktijken kwamen lang niet altijd overeen. Veranderende sociale en kerkelijke omstandigheden zetten beide verder onder druk. Bovendien werd steeds duidelijk dat sterven voor de wereld voor vrouwen iets anders betekende dan voor mannen.

11 december 2009: Ontmoetingsdag 2009

Op vrijdag 11 december 2009 was er weer een ontmoetingsdag voor historici. In de ochtend waren er twee keynotelezingen. In beide stond de betekenis van de missie voor ordes en congregaties centraal. De eerste lezing werd gegeven door drs. Frans Dokman onder de titel ‘Internationalisering: Religieus met andere culturen’. De tweede spreker was mevr. drs. Liesbeth Labbeke, die de betekenis van de missie voor de Zusters onder de Bogen duidde. Tussen de lezingen hield mevr. drs. Carine van Vugt een kort exposé over de Stichting Verhalis, die op film herinneringen aan het kloosterleven en de missie vastlegt. In de middag was er gelegenheid om, verdeeld over drie workshops, kennis te nemen van lopende onderzoeken. De dag is gehouden op Erfgoedcentrum Klooster Sint Aegten.

12 mei 2006: Ontmoetingsdag 2006

De tweede ontmoetingsdag voor historici die zich bezighouden met de geschiedenis van orden en congregaties in Nederland in de negentiende en twintigste eeuw vond plaats in Erfgoedcentrum Klooster Sint Aegten (St. Agatha, NB), waar de komende jaren talrijke archieven van Nederlandse kloostergemeenschappen zullen worden gedeponeerd. De dag was gewijd aan het ontstaan en de voorzieningen van Erfgoedcentrum Klooster Sint Aegten en aan de wetenschappelijke mogelijkheden die het nieuwe studiecentrum zal gaan bieden.

Sprekers: drs. Marga Arendsen, drs. Ad van Huygevoort, dr. Otto Lankhorst, prof. dr. Jan Art, prof. dr. Marit Monteiro, dr. Hans de Valk.

28 nov. 2003: Ontmoetingsdag 2003

In Studiecentrum Soeterbeeck in Ravenstein (NB) vond de eerste ontmoetingsdag plaatst voor historici die zich bezighouden met de geschiedenis van orden en congregaties in Nederland in de negentiende en twintigste eeuw. De dag werd georganiseerd door dr. Joos van Vugt namens het netwerk Religious Institutes in Europe (RELINS) en Stichting Echo.

Sprekers: dr. Joos van Vugt, dr. José Eijt, p. drs. Frans Zonnenberg OSC, dr. Hans de Valk.

1 augustus 2009: Zusters in zorg en verpleging. Franciscanessen van de H. Elisabeth 1880-2009

Op zaterdag 1 augustus vond deze feestelijke boekpresentatie vond plaats in het moederhuis van de zusters in Breda (Mrg. Hopmansstraat 2).

6 okt. 2006: Presentatie 'Met geloof en ijver'

Op vrijdag 6 oktober 2006 heeft dr. José Eijt haar boek 'Met geloof en ijver' gepresenteerd voor de Noord-Belgische provincie van de Broeders van de Christelijke Scholen in het moederhuis te Groot-Bijgaarden bij Brussel.

23 aug. 2006: Presentatie 'Met geloof en ijver'

Op woensdag 23 augustus 2006 werd in Denekamp in besloten kring de publicatie 'Met geloof en ijver' gepresenteerd. Deze geschiedenis van de Nederlandse provincie van de Broeders van de Christelijke Scholen werd geschreven door dr. José Eijt.

1   juli 2005: Zusters van Liefde

In 'Zin. Het Klooster voor Zingeving en Werk' (Vught) presenteerden Dolly Verhoeven en Annemiek van der Veen van stichting 'Storia - geschiedenis tussen wetenschap en publiek' hun boek En toch verschillend. Zusters van Liefde van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid 1960-2000. Deze geschiedenis van de Zusters van Liefde kwam tot stand door bemiddeling en met begeleiding van Stichting Echo.

Sprekers: zr. Dymphna van Wesenbeeck, dr. Dolly Verhoeven, dr. José Eijt.

25 sep. 2004: Broeders van Huijbergen

In het moederhuis van de Broeders van Huijbergen in Huijbergen vond de presentatie plaats van Rob Wolfs Huijbergen en de uiteinden der aarde. De Broeders van Huijbergen, 1854-2004.

Sprekers: br. Eduard Quint, drs. Rob Wolf.

17 dec. 2002: Katholieke arbeidersvrouwen

In Breda werd het boek 'Edelmoedig, fier en vrij'. Katholieke arbeidersvrouwen en hun beweging, 1932-1996 gepresenteerd, geschreven door Marjet Derks en Marijke Huisman in van de Unie Nederlandse Katholieke Vrouwenbeweging, na bemiddeling van Stichting Echo.

27 sep. 2001: Kloosters en religieus leven

In het Provinciehuis te 's-Hertogenbosch vond een studiedag over kloosters en congregaties plaats: 'Kloosters en religieus leven'. Op die dag werd ook een boek van dezelfde titel gepresenteerd: M. Ackermans en Th. Hoogbergen (samenst.), Kloosters en religieus leven. Historie met toekomst, 's-Hertogenbosch: Adr. Heinen Uitgevers, 2002. Echo-leden Marjet Derks en José Eijt hebben hierin een bijdrage gepubliceerd over beeldvorming rond vrouwelijke religieuzen in de geschiedschrijving.